|
Historische Momenten |
|
Het blijft onduidelijk wat er op 2 juni 2004 exact is gebeurd, wat werd er vervoerd en waarom werd dat zo zwaar bewaakt? Nooit eerder in de geschiedenis werd een waarde- of geldtransport zo zwaar bewaakt. De pers en andere media heeft nooit aandacht besteed aan dit speciale transport. Was het niet interessant of is het zo geheim dat wij het niet mogen weten? Het werd dinsdagavond 1 juni 2004 duidelijk dat er iets stond te gebeuren. Op de frequentie van de Politie Luchtvaart Dienst (PLD), 132,575 Mhz, was behalve de normale communicatie tussen de politie vliegtuig/helikopter en het basisstation op Schiphol-Oost ook een station "Marien" te horen vanuit Utrecht. Dit station was die avond met een helikopter de videoverbindingen aan het testen. Het signaal van "Marien" was enorm hard en het FMC concludeerde daaruit dat er waarschijnlijk iets bijzonders stond te gebeuren. Dat bleek niet geheel onterecht...
Op woensdag 2 juni 2004 vlak voor 15:00 uur werd drukker op de PLD frequentie 132,575 Mhz en begon een geheimzinnige operatie die startte vanaf het gebouw van De Nederlandse Bank aan het Westeinde in Amsterdam. Het was geen gewoon geldtransport zoals die meerdere keren per week vanaf DNB het land in trekt. Behalve de gebruikelijke KMar motoren, waren er nu meerdere KMar jeeps in de colonne en hingen er een aantal helikopters en een vliegtuig van het KLPD in de lucht die het transport nauwlettend in de gaten hielden en videobeelden naar grondstations stuurden. Om 15:01 was "Fase 4" in werking getreden waarmee het eigenlijke transport van start ging. De route was eenvoudig, vanaf het Westeinde rechts af de Sarphatistraat in en vervolgens linksaf de Weesperstraat af om via IJ-tunnel de A10 Noord op te draaien richting de Zeeburgertunnel. Vanaf de Zeeburgertunnel werd de A1 gevolgd tot de hele colonne rond 17:00 uur het oosten van het land bereikt had. De aanvang van de begeleiding was te volgen op het oude Alex-90 netwerk, via 86,9750 Mhz. Vanwege storing op de ASML ontvangst op de zenders centrum 1 en centrum 2 van het Alex-90 netwerk werd na enige tijd uitgeweken naar kanaal 839, 86,5125 Mhz. De hele begeleiding werd gemonitord door de co-post "Trans" ook wel "Zero-zero" genoemd. Mobilofonist was dezelfde "Marien" van de avond van 1 juni, de co-post van de PLD in Utrecht. De Zero-zero (00) hield contact met de Zulu 10 (helikopter PH-RPH) en de Zulu 20 (helikopter PH-RPW) via 132.575 Mhz. Het transport werd aan het eind van de middag beëindigd door het uitroepen van de kreet "Mahogany, mahogany!" op kanaal 839. Het lijkt er sterk op dat de enorme berg van oude guldenbiljetten van DNB naar 'de Munt' of de AVR vuilverbranding is vervoerd in het oosten van het land of wellicht zelf verder Duitsland in. Het is het FMC nooit duidelijk geworden wat de eindbestemming is geweest en wat er vervoerd is geweest. Het blijft een uitzonderlijk transport met veel vraagtekens! Wie het weet mag het zeggen!
Speciale diensten in het analoge tijdperk (1978-1995/1995-2006) Het jaar 2005 is tevens de afsluiting van een analoog tijdperk voor de speciale diensten in de OOV. Aangezien de digitale verbindingen zoals C2000 momenteel de analoge verdrijven en meeluisteren onmogelijk wordt gemaakt is het tijd om eens in vogelvlucht terug te kijken en te luisteren hoe speciale teams in het verleden communiceerden. Wat voor 95% van de scannerluisteraars de afgelopen tientallen jaren een geheim bleef wordt in onderstaand beschrijving onthuld. De reden en het nut voor de overgang naar het onafluisterbare en onpeilbare digitale C2000 zal hierdoor voor iedereen een stuk duidelijker worden, zeker gezien de terreurdreiging van de afgelopen maanden. Contra-observatie van toevallige meeluisteraars is niet meer mogelijk. Geen enkele eenheid of team uitgezonderd, alle diensten hebben de afgelopen 25 jaar dusdanig gecommuniceerd dat een zeer geoefende luisteraar behoorlijk op de hoogte kon zijn van allerlei recherche-, observatie- en undercoveracties. Van de losgeld overdracht in de ontvoeringszaak van Heineken en Doderer tot het oprollen van het vermeende Octopus syndicaat. Het was natuurlijk wel een kwestie van puzzelen en verbanden leggen, en niet een beetje puzzelen, heel veel puzzelen, een echte cryptogram... Arrestatieteams De arrestatieteams van de Gemeentepolitie en Rijkspolitie
maakten van 1978 tot 1994 gebruik van enkele frequenties in de 80 Mhz die simplex werden
gebruikt. Dit waren 77.825, 77.875, 86.225 en 86.275 Mhz voor het
landelijk gebruik en maakte men in de grote steden gebruik van een specifiek
kanaal. Op deze frequenties werd vrijwel altijd met BBC 1100 of Vericrypt gewerkt, maar die liet het wel eens afweten of stond er een cryptocode
verkeerd en kon je deels de actie in klare taal meeluisteren. De teams werkten
meestal op één vaste frequenties op één van de landelijke kanalen, dit had tot
gevolg dan met regio overschrijdende acties dat men een ander team tegen kon
komen. Natuurlijk werkte dat andere team met een andere cryptocode en schakelde
men even over op klare taal om af te spreken wie op welke frequentie verder ging
werken. Voor de z.g.n. close combat acties werd gebruik gemaakt van
portofoons op de bekende PVD kanalen in de 154 en 172 Mhz. Deze communicatie was
in de beginjaren gewoon in klare taal te volgen, niet versluierd dus, simpelweg
omdat er nog
Na de parlementaire enquêtecommissie 'Opsporingsmethoden' en het rapport met aanbevelingen van de betreffende 'commissie van Traa' veranderde ook het frequentiegebruik. De arrestatieteams, maar ook de observatieteams verlieten de 154 en 170 Mhz in de loop van 1995. Vanaf medio 1995 tot eind 2006 maakte de arrestatieteams en observatieteams gebruik van de z.g.n. 'Schengen' kanalen in de 80 Mhz band in combinatie met DVP spraakversluiering. Hiervoor werd het bestaande frequentieblok voor de politie in de 80 Mhz band uitgebreid en werden naast de bestaand 80 kanalen nog eens 2x80 kanalen beschikbaar. Bovendien werden de frequenties slimmer gebruik, zo werkte verschillende teams op een vast kanaal simplex en schakelde men om tactische reden nog wel eens naar een ander vrij kanaal. Onderstaand een overzicht van de 'vaste' kanalen van enkele teams zoals gebruikt in de periode 1995-2006.
Observatieteams Observatieteams van de politie moeten in alle anonimiteit opereren om de bewegingen en handelingen van een subject onopvallend te kunnen vaststellen. Een observatieteam bestaat dan ook uit een aantal mobiele posten en soms ook een vaste (co-)post. De communicatie heeft sinds de oprichting van de eerste teams in 1978 gebruik gemaakt van dezelfde middelen als de arrestatieteams. Ook deze teams gebruikten tot 1994 de frequenties 77.825, 77.875, 86.225 en 86.275 Mhz voor het landelijk gebruik en maakte in de grote steden gebruik van een specifiek voor de recherche toegewezen kanaal, althans zo stond dat in de diverse scannerboeken en frequentiepublicaties omschreven, in werkelijkheid werden deze frequenties door arrestatieteams en observatieteams gebruikt.. Zo was bijvoorbeeld de vaste repeater frequentie van hét IRT in de tijd voor van Traa 86,2875 Mhz en na van Traa, inmiddels IRT Noord- en Midden, 85,0625 Mhz. Op deze frequenties werd ook altijd met BBC 1100 of Vericrypt gewerkt, maar die liet het wel eens afweten of stond er een cryptocode verkeerd en kon je deels de actie in klare taal meeluisteren. Aangezien de communicatie en de mobiliteit van de teams veel intensiever is als de arrestatieteams was het meestal een observatieteam wat hoorbaar was op deze frequenties. Deze intensivering kwam ook tot uiting in het portofoongebruik. Zo was een grote actie rondom het Amsterdamse Rembrandtpark eind jaren tachtig vanuit het Gooi zeer goed te volgen doordat de observatierechercheurs van de Locale Unit zich met portofoon op 154.3625 Mhz hadden verschanst bovenin de kantoorgebouwen rondom het park en daarmee hun horizon van het bereik van de portofoon aanzienlijk verruimden. Deze actie die weken duurde was volledig mee te luisteren en kon je horen hoe een agente die als lokaas voor de verkrachter diende werd geobserveerd. Alle locaties en personen hadden een andere benaming gekregen, zo was het St.Lucas Ziekenhuis omgedoopt tot St.Elswere, naar de gelijknamige tv-serie. Ook de regionale observatieteams waren als ze "op de voetjes" waren goed te volgen op de kanalen in de 154 en 172 Mhz vanwege het ontbreken van spraakversluiering. Zo was 172.370 Mhz een favoriete frequentie van een sectie van de observatieteams uit Amsterdam. Dat je deze gesprekken misschien nooit gehoord hebt komt door het geringe vermogen van deze portofoons. Een sectie kwam bijvoorbeeld met enkele volgauto's achter een verdachte aanrijden met gebruik van 816 so (77.825 Mhz) en schakelde dan voor een uur over op 172.370 om de verdachte op de voetjes te volgen. Soms hoorde je ook tijden niets en leek het alsof de actie afgeblazen was, niets was minder waar want dan werd er via de autotelefoon druk overlegd met "het dak", een uitdrukking voor de leiding op het hoofdbureau. In die tijd werden met name ATF2 en later ATF3 intensief gebruikt en konden goed meegeluisterd worden, al gebruikte bijvoorbeeld OT Amsterdam hier later wel af en toe een kachel (crypto encoder) op. Als je een geoefende luisteraar was die wist hoe dit netwerk werkte en alle in de regio in gebruik zijnde frequenties op onderband afscande was de kans op een hit erg hoog. Met de komst van GSM behoorde dit natuurlijk tot het verleden. Luister maar eens naar onderstaande voorbeelden. Niet alle observatievoertuigen hadden in die tijd een autotelefoon aan boord en werd er door de verschillende teams in het land dagelijks gebruik gemaakt van het Alex 70 netwerk en later van het Peter kanaal op 86.875 Mhz. Bij het onopvallend volgen van een verdachte gebeurde het regelmatig dat een deel van het team het zicht op de verdachte verloor vanwege de verkeersdrukte, om tactische redenen of vanwege extreem hoge snelheden. In voorkomende gevallen gaf het ene voertuig dat nog achter de verdachte zat de locatie in code door via het landelijke Peter netwerk. Voor deze codering werd gebruik gemaakt van een index van eenvoudig stratenboek, een willekeurige letter en de datum van die dag. Zo werd bijvoorbeeld: "Peter, hier de 50.21 met een code voor de 66.22 en de 66.23, Alfa 223 00". In dit voorbeeld roept observatie rechercheur Marie van GOW II (RP Groep Observatie West II, de 50.21) twee auto's op van OT GP Utrecht om te komen naar Hilversum (300), het is dan 22 maart. Fotoshot uit begin jaren 90, een observatieactie van OT
Amsterdam: Ook de PLD werd voor observatiedoeleinden ingezet en communiceerde over één van de 4 landelijke kanalen in de 80 Mhz met de volgploegen op de grond. Vanwege het grote bereik van de heli kwam het bijvoorbeeld voor dat een heli die assisteerde voor het OT Amsterdam OT Tilburg stoorde omdat die toevallig op dezelfde frequentie zaten op dat moment. Als meeluisteraar kon je het verschil qua modulatie aardig opmerken tussen een heli en een OT voertuig. Luister maar eens naar het geluidsfragment. Ook met je S-meter op je ontvanger kon een heel ander karakteristiek waarnemen bij een voorbij rijdend OT voertuig dan bij een cirkelende heli of vliegtuig. Door de crypto heen kon je vaak enkele woorden herkennen en was een woord als "de Witte Bergen" (Restaurant langs de A1) al snel herkend. De crypto was opgebouwd uit onder andere twee hinderlijke pieptoontjes (FSK synchronisatiesignaal) op 1736 en 1929 Hz. Deze 2 tonen waren met een zelfbouwpakketje via je audio-uitgang te onderdrukken waardoor je nog meer woorden en soms hele zinnen kon verstaan. Bij deze manier van versleutelen was er enige synchronisatie tijd nodig voor de opbouw van een verstaanbare decodering waardoor je een observatie rechercheur vaak kon herkennen als hij/zij op blank in de ether kwam. In het opleidingen traject werd ook veel gebruik gemaakt van afwijkende kanalen, zo werkten een observatieteam in opleiding op 458.230 Mhz simplex en werden observanten die hun rij-opleiding (SRO via het LSOP) in een urenlang durend praktijkexamen kris-kras door het land gedirigeerd op 86.500 Mhz (838 so) simplex. De (geheime) aanbevelingen van de commissie van Traa hebben er toe geleid dat medio 1995 het hele frequentiebeleid werd omgegooid en BBC 1100 en Vericrypt van het toneel verdwenen om plaats te maken voor tientallen frequenties in de 74-76 Mhz, 84-86 Mhz, 440-444 Mhz en de 447-450 Mhz. Er werd er vanaf dat moment alleen maar gecommuniceerd met DVP als versluierings methode, waardoor het puzzelen wat er gezegd werd niet meer mogelijk was. De portofoons waarmee in klare taal gecommuniceerd werd waren ook verdwenen en de veilige GSM werd de vervanger van ATF2 en ATF3. Via eigen inbelservers werd het bovendien mogelijk om telefonisch te vergaderen waarmee een heel team via een open GSM verbinding met elkaar kan communiceren, de zgn. babbelbox. Tevens heeft de komst van de regiopolitie, als opvolger van de de Gemeente- en Rijkspolitie, er toe geleid dat er veel meer verschillende observatieteams werden geformeerd en er dus ook een veelvoud aan frequenties nodig was. De IRT's werden vervangen door Kernteams. Aan de andere kant werd door de voortschrijding van de techniek, andere recherchetechnieken en methodes steeds minder gebruik gemaakt werd van het observatiemiddel. Zo is het eind 1993 opgerichte OT Gooi & Vechtstreek vanwege de terugloop in observatieacties samengevoegd met het OT Flevoland. Dit bijzondere communicatieverkeer werd eind jaren negentig al merkbaar minder, waardoor het voor ons als luisteraars steeds minder spannend werd. Nu maken de teams uiteraard ook gebruik van C2000 en is het analoge tijdperk een hoofdstuk afgesloten. OT IRT Noord Oost gespot liggend vanuit de struiken...
Het LRT Het in 1995 opgerichte Landelijk Recherche Team heeft ook een eigen observatieteam gehad. Dit zevende z.g.n. Kernteam werkte zoals de naam al doet vermoeden aan zaken die ook het interregionale grenzen overschreed. Het observatieteam van het LRT werkte helemaal autonoom en gebruikte specifiek eigen frequenties in de 80 Mhz band met een afwijkende encryptiemethode, daardoor waren ze in de ether weer goed te onderscheiden van de andere teams. De waargenomen frequenties van het OT LRT waren 82.675, 82.725, 82.925, 83.750 en 83.900 Mhz. Het LRT is samen met de zes kernteams sinds 2003 opgegaan in de Nationale Recherche (NR) en valt qua beheer onder het KLPD, dus kan je ze tegenwoordig ook op C2000 verwachten en gaan ze op in de massa op dit digitale netwerk. BSB "Zulu plus Buggle Yellow Bouncer Sparkles Lima Nine-One Hotel-Mike" klonk het op de 448.760 Mhz. Als dat geen puzzel is dan weet ik het niet meer, het was in ieder geval een KMar frequentie. Na tijden goed luisteren, kon je enigszins begrijpen wat er bedoeld werd. Het werd echter duidelijker als je de gesprekken hoorde en zag wat er gebeurde. In dit geval zat een verdachte met een vriendin/vrouw in een bus van Centraal Nederland en ze stonden voor het verkeerslicht voor linksaf richting Hilversum. De Brigade Speciale Beveiliging van de KMar was gevestigd in Baarn aan de rand van het Gooi en daarvandaan werden eind jaren 80 begin jaren 90 dan ook heel wat acties gestart. In de eerste jaren waren dit soort gesprekken ook niet versluierd en kon je aardig puzzelen om het BSB jargon te ontcijferen. Bij echte dreigingen, zoals tijdens de beveiliging na de ETA bomaanslagen in Amsterdam, werd wel degelijk gebruik gemaakt van encryptie op de BSB kanalen. Andere kanalen die door de BSB in gebruik waren 449.200, 449.380, 449.520 en 449.940 Mhz. Na de commissie van Traa is ook hier het mes in gegegaan en werd er een blik frequenties in de 440-450 Mhz opengetrokken voor de KMar en werd er door de BSB en andere speciale KMar eenheden alleen nog maar met versluiering gewerkt. In het land zijn tevens repeaters geplaatst zodat er bij acties die een groter gebied omvatten toch directe verbinding gegarandeerd is. Zo staat er op Schiphol en in de grote steden in de Randstad een repeater. Ook de BSB gebruikte een landelijk net indien een contact over grote afstand nodig was. De 81.920 Mhz (Kmar 712) werd hiervoor gebruikt. De BVD In de tijd dat de AIVD nog BVD heette had men beschikking over enkele frequenties, waaronder de 160.210, 160.250, 160.350 en de 160.410 Mhz. Deze frequenties stonden in de diverse frequentielijsten consequent als "Radio Controle Dienst" vermeldt, maar die maakten gebruik van een heel andere frequentie. Geheim taal als: "336 voor 78, even eruit voor 1000, ok 89 heeft dubbel 7, niet in het straatje van het plusje, maar ernaast". Tot begin jaren negentig was dit soort communicatie gewoon te ontvangen en mee te luisteren. Het meeluisteren werd wel moeilijk gemaakt door alle gesprekken codes en cryptische omschrijvingen te gebruiken, maar als je er maar vaak genoeg naar luisterde en met een mobiele scanner in de buurt was kon je aardig een indruk krijgen waar men mee bezig was en zo kon je de codes leren begrijpen. Vanaf begin jaren 90 werd de BVD wakker en werd er op de frequenties alleen nog maar met digitale versluiering gewerkt en werd willekeurig een frequentie in de 160 Mhz band gebruikt voor de communicatie, men ging letterlijk op in de ruis van deze band. De laatste jaren werkt de AIVD met supermoderne technieken als spreadspectrum en frequentiehopping, dat allemaal digitaal uiteraard. Helaas geen spannende tijden meer voor ons luisteraars. De FIOD en Douanerecherche De FIOD zat dus niet op de 160 Mhz frequenties zoals in allerlei frequentieboeken stond vermeldt. De FIOD of liever gezegd, het observatieteam van de FIOD, zat op de standaard toegewezen kanalen van de Douane. Nu paste ze wel een handige truc toe door juist op die kanalen te gaan zitten die doorgaans niet in dat betreffende gebied gebruikt werd door hun geuniformeerde collega's en ze werken bovendien simplex. Tot begin jaren 90 was deze communicatie nog op klare taal mee te luisteren en waren grote zaken van het Kolibrie-team dagelijks te volgen hier in de regio, zoals de jacht op de 17 miljoen van het "Octopus syndicaat" waarbij simplex op 154.1375 Mhz (D3) en op 154.1625 Mhz (D4) werd gewerkt door het FIOD-team. Vanaf ongeveer 1992 werd steeds vaker digitale versluiering op deze frequenties gebruikt. De aanbevelingen van de commissie van Traa hebben het frequentiemanagement omgegooid en vanaf dat moment gebruikte het team alleen nog maar DVP en verschillende kanalen in de 74-76 en 84-86 Mhz. In de eerste jaren was dat hoofdzakelijk 74.375 Mhz (652 simplex onderband) en 74.4125 Mhz (655 simplex onderband).
Regionale acties werden in het verleden vaak door de douanerecherche zelf aangepakt. Zo werkte de Douanerecherche Amsterdam vaak op 149.4625 Mhz, maar maakte ook gebruik van de FIOD-techniek door simplex op een vrije onderband of bovenband frequentie te gaan werken in de beschikbare Douanekanalen. Leuke details waren er destijds te horen, zoals dat men veelvuldig gebruik maakte van scanners om autotelefoongesprekken op te vangen en werkte men met codes om kenteken aan elkaar door te geven. Stommiteit was dan wel weer dat één van de observatievoertuigen via het reguliere kanaal het kenteken opvroeg bij de Douanepost aan de Leeuwendalerweg en hiermee dus de code vrijwel direct gekraakt was.... De douaneteams hebben nog lange tijd gebruik gemaakt van Traxys en ondanks dat dit een publiek netwerk was waren de heren douaniers weer redelijk eenvoudig te onderscheiden aangezien elke grote gebruiker een eigen vlootnummer gebruikte bij Traxys. De douane gebruikte vlootnummer 27 en zaten bij specifieke acties ook simplex op 419.875 Mhz. Naslagdocumenten / boeken met betrekking tot speciale diensten
Speuren bij
de bespieders
VS ambassadeur en VIP team GP Den Haag Toen de regiopolitie nog niet bestond en zelfs een kleine gemeente als Naarden nog een eigen gemeentepolitie had, toen de KLPD-DKDB nog niet als zodanig bestond, maar wel de VDKH en het VIP team GP Den Haag. Bezocht de toenmalige ambassadeur van de Verenigde Staten Howard Wilkins zijn vriend Jan des Bouvrie op zijn trouwerij en het feest 's avonds in Huize des Bouvrie. Rond het stulpje van Jan en Monique des Bouvrie wemelde het dan ook van de veiligheidsagenten van het VIP team. De verbindingen bestonden uit porto's op 172.330 Mhz en riep het VIP team regelmatig op het oude Alex 70 en Peter netwerk. Onderstaand een historisch moment waarop het VIP team Den Haag zich meldt op 86.150 Mhz bij de GP Naarden..... mooie tijden!
Ook tijdens de viering van de "Billboard Top 1000" op 17 juli 1990 bij de TROS was Howard Wilkins een ere gast. Prachtige verbindingen over het Peter kanaal door de voorverkenning en onderlinge contact op 172.330 Mhz, terwijl ambassadeur via ATF contact had met een van de managers van zijn Pizza Hut restaurants en Murdock Foudation. De poort op het NOB terrein werd afgesloten en de bewaking klonk erg zenuwachtig...mooie tijden! Een ander spannend moment was op vrijdag 3 april 1992, Jan des Bouvrie hield een receptie in zijn zaak aan de Brinklaan in Bussum. Howard Wilkins kwam ook langs, dit keer niet in de Cadillac, maar in een gepanserde Mercedes van de Nederlandse overheid en begeleid door hetzelfde VIP team GP Den Haag, die voor de verandering ook in gepantserde wagens reden. Bovendien werd de hele omgeving van de zaak door een observatieteam afgelegd. Dagen later werd duidelijk wat er aan de hand was, Jan des Bouvrie werd afgeperst, het had dus niets met de VS ambassadeur te maken.... mooie tijden! Het VIP team GP Den Haag is opgegaan in de KLPD-DKDB en kan je niet meer meeluisteren. Van 1995 tot 2005 hoorde je alleen nog ruis op 154.4875 Mhz. Het Alex 70 netwerk en Peter kanaal was tot maart 2005 operationeel als ILM onder het Schengen verdrag, helaas is al het bijzondere radioverkeer ook hierop verdwenen. De ambassade in Den Haag hoor je nog wel op 153.350 en 153.650 Mhz, roepnaam is Watchtower. Meer VS protectie verbindingen vind je hier..... |